Yawnea Pay

pay a pxaw oe
lu hewne sì tsyafe
syo na tsyal mì ya
rikx oe kxamlä pay tsafya …
syeha si
ftang syeha sivi
tawng äo yo
tìfnu a yo’ …
– mepunit reykikx
– mehinamit reykikx
… pxaw oe lu
nulkrr kea tìfnu
lu oeru tìkin a
payä yot ska’a
nì’i’a syeha si
tsopìr teya si
fa ya a oel kin –
payä eampin

Fpom ayuä a zo

krra am’a tsawl slu mìfa oe
ulte tìtxen si mì kamtxon talun pam a’ango frato
nìsngum teynga tìrey sì oeyä evengä tìrey livatsu,
oe tìran sì klltxäpeykay ne tsenge a fkio
a fa peyä tìlor tsurokx mì fay, ulte tsengne a tsawla yayo yom.
oe za’u nemfa fpom zeya ayioangä
a ke lu for kea sngum fa tìsresuse’a.
oe za’u nemfa tìfkeytok payä amawey
ulte oeio a ’efu sanhìt a lu kakrel wä srr
tengkrr atanìri seyä perey. — krro a’aw
fpom fìkifkeyä lu tsuktsurokx ulte ’efu nitram…


—ralpawnenga way alu The Peace of Wild Things
a pamrel soli Wendell Berry.

Krr ftem

Ma ayeylan,

tsa’utsyìpit rolun oel fìtrr mì fuk a inan oel pxiset … ulte fparmìl futa tsun ralpiveng.

Txampxìl suteyä fpìl futa tìreyìl nga’ hintrrit, ayvospxìt, ayzìsìkrrit sì ayzìsìt. Slä letsranten frato fwa slu rewon, slu kaym, slu trr. Fya’o a tsamì fko tìran slu snep, slu sloa nì’ul. Slä tuteyä tìreyìri, txana krr, yola krr, ke tsranten — frakrr letsranten frato fwa slu rewon, slu kaym, slu trr.

(ta puk alu ‘Katharsis’ a Katharina Beta pamrel soli)

Ke omum oel teyngta pelun fìpamrel tsranten oer fìtxan … lam fwa lu txanwawe. Kxawm tsateri pamrel sayi oe nì’ul krra tsar oe hasey salyi… Slä oel fì’ut new ayngaru wivìntxu nìyll.

Hayalovay

Muvea Tsawlultxa leToitsye a mì Ferlin

Kaltxì ma frapo,

sìlpey oe tsnì ayngaru livu fpom nìwotx. Namew fìpamrel sivi sre sawlultxa a mì Ferlin slä tsakrr volrrìn ulte ke lu oeru kea krr.

Na zìsìtam Uniltìrantokxìri eltur tìtxen si a pongu Suteyä leToitsye ultxa soleiyi mrrtrram fte kiväteng, pivängkxo, hivangham sì livu tì’o’.

Trrmuve, frapo pähem. Vohina tutel tsatsengit tolok fìalo. Tsakaym lu tsawla wutso aftxìlor ulte sute a narmew hivahaw wrrpa sneyä tì’awm si.

Trrpxeyve sngä’i fa wutso. Mawkrr oe sngä’i kivar hapxìr ponguä a lì’fyari leNa’vi narmew tskxekeng sivi nì’it sì nì’ul. Karman tsakem sivi fratrr ulte new spivaw futa tsakem suteor srung si. Ya tsyafe, taw lepwopx nìhol lamu ulte awnga ayutralkip nolume. Tsatrro ’a’awa tute wäpeyn nìfya’o a lam Na’vi.

Trrtsìve, tsayfo sì hì’ia pongu ‘tawtuteyä’ (oe fokip) kä ne kxamtseng Perlinä fte muwäpivìntxu. Ya txasom, taw piak lu. Ftxey sute letrrtrr ftxey ayfrrtu tsrayä apxa, hem eltur oeyä tìtxen si. Uniltìrantokx smon txampxìr suteyä. ’a’awa pum poltxe san eltur tìtxen si sìk fu san tewti, tsaw ro’a oer sìk; hola pum poltxe san lu lekye’ung sìk. Pxaya pumìl syeprelit sar. Tsakemur tìng nari a fì’u oer tì’o’ loleiu nìngay. 

ayUniltìrantokx alu Raster, ’eveng te atan, Ikxeru, Apokya sì Vip’kan

 
Tsakaym, mawkrra tätxaw ne kelku, awngal txepit txolula fte ’ivem veyt tsyosyutisì.
Pxoe alu oe sì meylan oeyä ’ì’awn ro teptseng vay kxamtxomaw tengkrr fìtsap perängkxo. Ya sang lu ulte pxoel txepit ahì’i nìn vaykrra txepìva slolu.

Trrmrrve, awngal Muvea *Uvanit leMokri halmawl fte muwivìntxu Karyu Pawlur ìlä Skayp. Li tsatskxekeng soli awnga tsaysrro a za’u srekrr. Tsakrr lamu syena tskxekeng sre fwa syaw por. Hufwa yafkeyk latem – ya wur slu, taw tstu lu ulte nìsyen tskxaytsyìp zup ulte tompa ’eko – tsakaym zeya tìlen atxanwawe. Awnga floleiä. Lam oer fwa tsaw sunu Karyu Pawlur nìtxan.

Trrpuve lamu li trr asyen. Maw wutso rewonä frapol sa’ut sneyä starsìm päpeng fìtsap san kìyevame ulte hayalovay, ma smuk.

© rel ta Palulukanä Tarontu

Tìoeyktìng Lì’uä:
Uvan leMokri ~ radio play/drama, Hörspiel

Trr Syayviyä aFe’

Ma eylan,

ke omum oe ftxey mì ayngeyä kllpxìltu fkol spaw futa fìtrr lu trr ayfekemä fuke. Mì oeyä kllpxìltu alu Toitslan fkol spaw futa lu fratrrpuveru avomrrve aungia afe’. Livu fkoru ayfekem, ayu afe’ liven ulte ke lu fkoru kea syayvi.

Tse, tsun oe pivllngay san ke loleiu oer kea fekem, ke’u afe’ ke loleien ulte ke loleiu oer fe’a syayvi … kezemplltxe kea syayvi asìltsan kop slä fìkem to kemo alahe lu sìltsan, kefyak?

Ayngeyä trr lamu fyape?
Ngata a pamrelit ayinan oel a fì’u oeru teya sayi.

Hayalovay

Cicadas

Kaltxì ma oeyä eylan,

Aynga päpayatsawm san ayhì’angìri nìmun srak? Pol so’ha hì’angit nìhawng, kefyak? sìk. Tse, pänutìng oel ayngaru futa fìkem len nìsyayvi nì’aw.

New oe ayngaru muwivìntxu säwìntxut teri ’rrtayä ayhì’hang a tsapor syaw cicada nì’Ìnglìsì fu Zikade nìToitsye.

© SGM, Tsikata angay

© SGM, Tsikata lefngap

Pxiset oe tìkangkem si framuntrr säwìntxuro a fmi wivìntxu teyngta pefya fayhì’ang fìtsap pängkxo. Kum lu ngaya tìkangkem tseoä. *Tseotul alu Edgardo Rudnitzky ngolop hì’ia ayut ahìno a nga’ fngapit, *ayut lerìn sì *hìngit lefngap. Pefya tsenge lam a fì’uri kllfro’ tseotu alu Oliver Proske. ’awsiteng fra’u tìkangkem si fte slivu tseo famä.

Tstxo fìsäwìntxuä lu Cicadas ulte aynga tsun aysäomumit tsateri rivun fìtsenge. Txo aynga nivew fivrrfen tsasäwìntxut, oeru prrte’ lìyevu. Layeiu pxan.

Aylì’uä tìoeyktìng:
tseotu ~ artist, Künstler
’u lerìn ~ paper, Papier
kìng lefngap ~ wire, Draht

Lonesome George

Kaltxì ma oeyä eylan,

fmawn akeftxo a awngat tel fìtrr taluna kifkeyìl tolatängep lahea ioangit tseyä.

Ioang a fko syaw Lonesome George alu tortoise a sponota alu Galápagos tolerkup trram. Spaw fkol futa po lamu syena hapxìtu soaiä sneyä. Pori solalew stum zìsìt azamtsìvosìng. Ke lu fmawn asrefawney taluna fayioang slu koak nìtxan nìtrrtrr. Lu keftxo nìtxan nì’aw taluna nìmun … ioang alahe ’ängìp neto ftu awngeyä kifkey.

Ke tswa’ awngal fìpot alu Lonesome George, ko. Nga lom layu awngar.

Lonesome George (?1912-2012)