July 13, 2012

Cicadas

Kaltxì ma oeyä eylan,

Aynga päpayatsawm san ayhì’angìri nìmun srak? Pol so’ha hì’angit nìhawng, kefyak? sìk. Tse, pänutìng oel ayngaru futa fìkem len nìsyayvi nì’aw.

New oe ayngaru muwivìntxu säwìntxut teri ’rrtayä ayhì’hang a tsapor syaw cicada nì’Ìnglìsì fu Zikade nìToitsye.

© SGM, Tsikata angay
© SGM, Tsikata lefngap

Pxiset oe tìkangkem si framuntrr säwìntxuro a fmi wivìntxu teyngta pefya fayhì’ang fìtsap pängkxo. Kum lu ngaya tìkangkem tseoä. *Tseotul alu Edgardo Rudnitzky ngolop hì’ia ayut ahìno a nga’ fngapit, *ayut lerìn sì *hìngit lefngap. Pefya tsenge lam a fì’uri kllfro’ tseotu alu Oliver Proske. ’awsiteng fra’u tìkangkem si fte slivu tseo famä.

Tstxo fìsäwìntxuä lu Cicadas ulte aynga tsun aysäomumit tsateri rivun fìtsenge. Txo aynga nivew fivrrfen tsasäwìntxut, oeru prrte’ lìyevu. Layeiu pxan.

Aylì’uä tìoeyktìng:
tseotu ~ artist, Künstler
’u lerìn ~ paper, Papier
kìng lefngap ~ wire, Draht

June 25, 2012

Lonesome George

Kaltxì ma oeyä eylan,

fmawn akeftxo a awngat tel fìtrr taluna kifkeyìl tolatängep lahea ioangit tseyä.

Ioang a fko syaw Lonesome George alu tortoise a sponota alu Galápagos tolerkup trram. Spaw fkol futa po lamu syena hapxìtu soaiä sneyä. Pori solalew stum zìsìt azamtsìvosìng. Ke lu fmawn asrefawney taluna fayioang slu koak nìtxan nìtrrtrr. Lu keftxo nìtxan nì’aw taluna nìmun … ioang alahe ’ängìp neto ftu awngeyä kifkey.

Ke tswa’ awngal fìpot alu Lonesome George, ko. Nga lom layu awngar.


Lonesome George (?1912-2012)

May 28, 2012

Tìslusele sì hì’ang

Fìtrro tsawke lrrtok seiyi. Hola pìwopx tawmì nì’aw … lora yafkeyk atsyafe nìngay.

Tafral, fìha’ngir pole’un oel futa slele nìmun, alo a’awve fìzìsìtä piaka tawäo aean alunta oeti sleyku nitram. Tsakemit oel kin taluna fkol leykeratem tsenget a tsane kä frakrr fte slivele … ha, lu oeru skxom akosman a kä ne ’ora ’awsiteng hu ’eylan oeyä.

Tsole’a oel kop hì’ia hì’angit. Lamu keftxo taweyka spaw oel futa ’awa pum tsìnga tsyalä peyä latsu fwel… po fmi neto tswivayon slä ke za’u alìm. Sìlpey tsnì frawzo. Nìyol oel relit syep. Fìpo lu hì’ang ahì’i:


Lam fwa fìpo ’efatsu meyp fìtxan fwa oeri tsolun poru fyawivìntxu sìn zekwä… fìrel ke lu law fìtxan nìkeftxo. Slä, aynga tsun tsive’a fya’ot a pesawlhì’ lu poru…

Krro krro, tìngop kifkeyä oeru ro’eia nìtxan nang!

May 26, 2012

Mipa säsulìn ahì’i

Kaltxì ayngaru nìmun ma oeyä ayinanyu amal.

Nìmun längu txankrr takrra pamrel soli oe fìtseng. Tsatìngongìri oeyä, tsap’alute sängi.

Tse … ayngaru lu fpom srak? Keng kelutralìri awnga ke tsun wivängo pxiset srak? Zene awnga rivun ’uot sì kemot alahe fte kem sivi, kefyak?

Nìhek, rolun oel ’uti anafì’u…

Aylì’uri anusong, poltxe srekrr, plltxe nìmun — ke lu oe kea rolyu asìltsan. Ke lu kea pamtseotu kaw’it. Ayzìsìtokam fmoli oe nivume fte pamtseo sivi fa ’otxang alu Piano slä tìkxey solängi nìwotx. Nìawnomum, taronyut yom smarìl… Ke tsarmun oe ivinan stxoti famä pamtseoä … mi ke tsun. Kxawm oeri eltul ke omum teyngta pefya tìkangkem si. Slä, ke tsranten, tì’efumì oeyä, oe lu aylì’uä tute…
Slä, stum frafnel pamtseoä sunu oer.

Tsun pamtseo sivi fa ’otxango a sute a eltur oeyä tìtxen si nìngay. Fori ro’a oer, leioae si nìtxan nang! Ulte ke lumpe? – Tsun fo te’lanit suteyä reykivikx. Tsranten frato, pamtseo tsun vitrat reykivikx… Mìftxele, lu ’awa way a oeti tsngeykamawvìk fralo a tsaru tìng mikyun… slä, lu vur fte piveng krro alahe.

Set, oe piveng ayngaru teri hì’ia säsulìn amip a rolun ’a’awa trrkam.

Nìsyayvi, narmìn oel reltsyìpit arusikx a mì YouTube a tutanta a uvan soli ka fìuvan a fko syaw Zelda – ulte, law lu oer fwa aynga li ’en si fwa tutan pamtseo si fa fì’otxang a eltur oeyä tìtxen si.

Tsari fko syaw Okarina – kosmana lì’u, kefyak? Keng mì lì’fya leNa’vi tsalì’u tsivun ziva’u ta ’okrina’ … slä, hum fya’oftu oe…

Tafral, fwew sì inan famrelit mì internet.

Nìngay, ke lu kea Okarina a’aw. Pxaya tìlam fkeytok. Fra’u a omum oel lu fwa fì’otxang lu spuwin nìtxan nang. Vay set, pum letrrtrr frato lu Sweet Potato (fkxen akalin) fu Zelda Ocarina … nìlun, talun tsauvan. Lam fwa sko sngä’iyu sì sko suteo a fìporu ke lu kea säfpìl teri pamtseoä renu, fìfne’otxang lu ngäzìk nìhawng nì’it.


’a’awa tìlam alahe fkeytok. Lahea pum lu Okarina a fko syaw English Pendant. Lam fwa fì’uri pumto alahe lu ftue fwa nume sì pamtseo si. Fì’u lu ’otxangtsyìp a eltur oeyä tìtxen si. Aynga pivawm san pelun sìk? — Tse, taluna lu lahea fya’o fte fì’ufa pamtseo sivi … fa eltu lefngap.


Nìsyayvi nìmun, rolun oel sä’otsyìpit a tsafa srungä fko tsun pamtseo sivi fa *spulmokri. Oel tsat kolaneiom ulte tsakrrkam fmi oeyä spulmokrit reykivol.
Lu ftue fwa sar. Suteol keng ngolop sìrolit a ta pum afkeytusok a tsun fko fmivi pamtseo sivi. Sa’uri ftue lu nìteng taluna lu hì’ia ayrel a sla’tsu klltsengit ayzekwäyä a sìn spulmokri.

Fìrel nekll lu tìkenong tìrolä aftue alu Twinkle Twinkle Little Star (tìng atanit, ma tanhìtsyìp):


Ha, ma oeyä eylan … oeru lu tìkin a tskxekeng sivi nì’it.

Hayalovay

Nìsung:
Ketenga ayfnelteri Okarinayä tsun aynga rivun säomumit nì’ul fìtseng.

Txo aynga new ivomum nì’ul teri tsasä’otsyìp spulmokriyä, tsakrr kayä ne tsatsenge.

Txo aynga new ivomum nì’ul teri fwa pefya fko pamtseo si fì’otxangfa, mok oel ayngaru futa kä ne tsyänel YouTubemì a ta Docjazz4 a fko syaw David Ramos mì sìrey angay. Pol oeyktìng ketenga ayfnelit fì’otxangä ulte kop sa’ut reykol. Txantsan nì’aw.

Lì’uä tìoeyktìng:
spulmokri ~ phone, Telefon

April 26, 2012

Aylì’u leNa’vi mì sìrey…

… ayngal tsafnetìfkeytokit omum srak? Fko tìran kxamlä tsray apxa ulte inan aylì’ut letrrtrr luke tìftxey.

Tsìk fpìl fkol futa olinan lì’uot leNa’vi srak? Fìkem lolen oer nìfkrr ulte zamene oe syivep relit tsa’uä.
Fì’u lu tstxo ponguä suteyä a txula aysä’ot a fkol sar mì senge a slu nì’Ìnglìsì kitchen fu nìToitsye Küche.
Fpolatsìl oe pelì’uteri?

Ayngal tsafnetìfkeytokit omum nìngay srak?
Ayngal aminan leNa’via payfnelì’ut? — Sunu oer fwa stawm/inan ayngeyä ayvurit…

nì’Ìnglìsì/English:
… do you know this situation? You walk through the city and read normal words.

Suddenly, you think you read some Na’vi word? This happened to me the other day and I had to take a photo.

This is the name of a group of people who build kitchens.
Which word, do you think, was I thinking about?

Do you know this kind of situation?
Which kind of words did you read? — I’d like to hear/read your stories…

nìToitsye/Deutsch:
… kennt ihr diese Situation? Man geht durch die Stadt und liest wahllos Wörter.

Plötzlich denkt man, ein Na’vi-Wort gelesen zu haben? Das ist mir letztens passiert und ich musste ein Foto davon machen.

Es ist der Name einer Firma, die Küchen herstellt.
An welches Wort habe ich wohl gedacht?

Kennt ihr wirklich diese Art von Situation?
Welche Arten von Na’vi-Wörtern habt ihr schon gelesen? — Ich würde gern eure Geschichten hören/lesen.

April 18, 2012

Vur teri Pxeya Tsmukan

Tse, kaltxì ma oeyä ayinanyu ayawne,

fìtrr new oe ayngaru muwivìntxu vurtsyìpit a txanreykolo’a hola zìsìtkam. Tse’a awnga ko ftxey fìvur a oe ralpìlmeng tuteor smayatson fuke…

Txo tsa’u ayngar smon, rutxe piveng oer :D


Vur teri Pxeya Tsmukan

Larmu krr a pxeya tsmukan serop txon’ongmaw mì fya’o a lu ngim nìtxan. Tsìk pxesmukan pähem ro hilvan a ftxey tìran ftxey slele, lu txukx sì lehrrap nìhawng… Lu tsapxesmukanur ngian tìomum teri aySeo Tsulfäyä, ha, pxefol sneyä Vultsyìpit ’ärìp nìftue fte sreykiver fya’ot a irveyk pxefor payfyafew lehrrap. Fya’ori mawlit stum ftem krra lew-sawnia tuteo lu ekxan a pxefeyä fya’omì.

Ulte pxeforu muwäpamìntxu Kxitx. Mipa smarit apxey tolatep a fì’uri po steri, taluna aysopyu terkup mì sakilvan nìtrrtrr. Slä Kxitx letwan lu. Po nìtsleng pxeforu plltxe san Furia pxengengal oheti ’ìlmuyawnìm, seykxel sì nitram. Taluna pxengenga fìtxan kanu luyu, rutxe mivll’uyan frapol stxeliot a ta ohe sìk.

Koak frato a tsmukanìl a lamu lewätea tute volin Vultsyìpit a to lahea pumo a fkeytok lu txantur. Vultsyìpìri frakrr zene yivora’ frafpeiot fpi sulfätu sneyä. Vultsyìpìri lu pxan tuter a lolätxayn Kxitxit. Kxitx ne utral a ro tew kilvanä tìran txula Vultsyìpit ta tseyä rìn ulte tsmukanur a koak frato tsat tìng.

Tsakrr muvea tsmukanìl a lamu txanewa tute pole’un futa new Kxitxit steykivi nì’ul. Pol volin tìtxurit a tsun teykivätxaw aylapot ta tìterkup. Ha Kxitxìl kxeltek tskxet ta kllpa kilvanä fte muvea tsmukanur tivìng tengkrr perlltxe san tsatskxel teykayätxaw sutet akerusey sìk.

Tsakrr Kxitx pxeyvea tsmukanur a ’ewan frato polawm, ngengal nuyew peut sìk? Tsmukan a ’ewan frato lamu txantslusama tsmukan ulte Kxitx mal ke lu por kaw’it. Tafral poanìl volin ’uot fte tsivun hivum tsatsengeftu luke fwa lu tsuksutx. Tsakrr luke fwa new, Kxitxìl poru tìng sneyä ’Aret Lewä.

Tsakrr, Kxitx neto ramikx fte tivung futa pxesmukan var sivop. Pxefo var fìfya tengkrr tìlenit lerawk ulte pxestxeliri Kxitxä ro’a pxefor. Kìmar lu fwa pxesmukan fìtsap hum fte sneyä tìkanne tivìran.

Tsmukanìri a’awve vamar sivop kintrro a’aw vaykrra pähem ne tsray alìm. Tsatseng pol sutx lahea tutanit a tsapohu poru lolu tìwäte. Nìlun, fa Rìnvultsyìp ke tsun po snivaytx fpeiot anusong. Tengkrr txerìng wätut atspawnang mì hllte, po salew ne zongtseng a tsatseng po peng nìwok teri sneyä säro’a apxa, sneyä txantura Rìnvultsyìp a kolanom ta Kxitx, sì teyngta pori pelun ketsuklätxayn lu.

Tenga tsatxon, lapol tsmukanit a koak frato lamok tengkrr po klltxeray sì herahaw. Lapol munge Rìnvultsyìpit ulte tsmukanìri a koak frato mun’i flewti nìsung.

Tse, ’awvea tsmukan slu säkanom Kxitxä.

Tsmukanìri amuve samop ne tsenge a kelku si nì’awtu. Fìtseng pori tskxet a tsun teykivätxaw keruseya sutet munge mìn a mì syokx pxelo. Tsìk eo poan srer ’evenge a ’awlie nolew muntxa sivi mawkrra poe tolerkup a fì’u tsmukanur prrte’ lu nìngay.

Tsalsungay, lam fwa poe ’efu keftxo sì wew, lam fwa poe ’ì’awn alìm. Hufwa poe tolätxaw ne kifkey ayruseyä, ke tok tsatsengit nìngay ulte fìtìfkeytokìri tìsraw si. Nìsyen, fwa slu lekye’ung talun tìtxanew luke sìlpeytswo, muvea tsmukan täpeykerkup fte livu ’awsiteng yawntuhu sneyä nì’i’a.

Tse, muvea tsmukan slu haya säkanom Kxitxä.

Slä tsmukanìri apxeyve hufwa Kxitxìl fwarmew zìsìto apxay, ke lu poru kea runtswo kawkrr. Nìsyen, tsmukanìl a ’ewan frato ’Aret Lewä ’amaku tìng ’itanur sneyä a krr poan slu koaktu nìtxan. Ulte tsakrr poan sko eylan akoak Kxitxur kaltxì si kä ’awsiteng pohu nìnitram ulte tìhusum ftu fìtìrey zama’u mefone nì’eng…


Srungìri peyä oe Blue Elf-ur irayo seiyi nìtxan!

April 12, 2012

Fmawno leNa’vi, II

Kaltxì ma eylan,

tewti, ke omum oel lunit slä pxaya tutel pìlokit oeyä frrfeien, tafral new oe pivlltxe ayngaru san irayo seiyi nìtxan sìk.

Fìtrr, lu oeru mipa fmawno ayngaru… tsaru tsun aynga tivìng mikyun fìtseng:



Tsenge fte fwivew aylì’ut a mì lì’fya alahe: dict-navi.com

Puk alu Kaltxì, ma Prrnen! a Alyara Arati ralpoleng.
fu mì senge alu learnnavi.org

Tstunwia ’upxareri mokriyä ta Alyara Arati ulte srungìri ’evengä te atan, oe meforu seiyi irayo nìtxan.